W tej chwili jest już jasne, że Komisja Nadzoru Finansowego osiągnęła cel: banki praktycznie przestały udzielać kredytów hipotecznych w Katowicach w obcej walucie. Teraz na cel KNF bierze kredyty na mieszkanie bez wkładu własnego , ciągle obecne w ofercie banków Katowice. Czy to oznacza, że wkrótce takie kredyty również staną się praktycznie niedostępne?
Dziś klienci, którzy mają odpowiednią zdolność kredytową, z uzyskaniem kredytu na sto procent wartości nieruchomości w Katowicach nie mają problemu: ofertę taką ma 19 banków, a niektóre z nich – np. mBank, MultiBank, DnB Nord, EuroBank finansują również opłaty około kredytowe i transakcyjne. Niedawno zresztą największy polski bank w Katowicach – PKO BP – również udzielał takie kredyty hipoteczne (na 104 proc. wartości nieruchomości). Ale zdecydował się wycofać ofertę i udziela kredytów pod hipotekę „jedynie” na 100 proc.
Komisja Nadzoru Finansowego opracowała raport, w którym oceniła sytuację banków w Katowicach po trzech kwartałach 2011 roku. Zwraca w nim uwagę na to, że wiele banków udziela kredytów mieszkaniowych na ponad 80 proc. wartości nieruchomości. Zdaniem nadzoru finansowego rosnący udział takich kredytów w portfelu banków jest niebezpieczny, bo banki – lekką ręką udzielające kredytów we frankach (zwłaszcza) w latach 2006-2008 mają już w swoich portfelach bardzo dużo kredytów, gdzie wartość nieruchomości jest niższa – nierzadko o kilkadziesiąt procent –niż wysokość kredytu pozostałego do spłaty. A tymczasem ceny nieruchomości idą w dół. Komisja pisze w raporcie m.in., że w wyniku spadku cen nieruchomości oraz osłabienia złotego, liczba kredytów o LTV>100 proc. wzrosła z 149,4 tys. na koniec 2010 r. do około 300 tys. na koniec września 2011 roku. Ich wartość zwiększyła się z 55,9 mld zł do około 100 mld zł. „W przypadku istotnego pogorszenia jakości portfela tych kredytów i konieczności sprzedaży nieruchomości na masową skalę (przy braku możliwości skutecznej realizacji innych zabezpieczeń), część klientów i banków musiałaby ponieść wysokie straty”. KNF rekomenduje ustanowienie dodatkowych zabezpieczeń lub zabezpieczyć wzrost ryzyka dodatkowym kapitałem.
Warto pamiętać, że banki już raz, wiosną 2009 roku – przynajmniej duża część z nich – wycofały z ofert kredyty mieszkaniowe Katowice na 100 proc. wartości nieruchomości.
Komisja Nadzoru Finansowego, której rekomendacje przez lata były traktowane dość niefrasobliwie, w tej chwili stosuje wobec banków coś w rodzaju „szantażu”, korzystając ze swojego uprawnienia do wydawania opinii, czy mogą one wypłacać akcjonariuszom dywidendę. Urząd bierze pod uwagę zarówno czynnik wypłacalności jak i kondycję portfela kredytowego. Trudno się spodziewać, że banki nie wezmą pod uwagę rekomendacji KNF i zaryzykują negatywną opinię nadzoru wobec możliwości wypłacenia akcjonariuszom należnych im zysków.